Stil in huis
Nu het jonge, Vlaamse geweld terug uit Sucre vertrokken is, komt er wat ruimte vrij om te schrijven en te mijmeren over Bolivië, over Sucre en de rest van de wereld. De Mechelse delegatie bestaande uit studenten journalistiek en docenten van de Katholieke Hogeschool die twaalf dagen bij mij thuis mijn gasten waren hier in Sucre hebben op mij een sterke indruk nagelaten. Jongeren worden wel eens afgeschilderd als verwend en onverschillig, maar de ploeg die ik hier aan het werk heb gezien, bewees het tegendeel. Hun opdracht had als voornaamste doelstelling een aantal aspecten van het leven hier in Sucre te leren kennen en te verkennen en wel op een iets andere wijze dan de doorsneetoerist dat gewoonlijk doet. Toen ze gepakt en gezakt terug huiswaarts keerden, zijn ze met sterke indrukken en een schat aan journalistiek materiaal vertrokken. Hun opdracht en de opgedane ervaringen zullen zeker nog een tijdlang nazinderen en het zal bovendien van hen nog een flinke inspanning vragen om alles goed te kaderen en een correct beeld op te hangen van het leven zoals het zich hier afspeelt. Geen gemakkelijke opdracht. (Raadpleeg: www.mechelenbolivia.be)

Witte konijnen
Intussen hebben we hier de zoveelste stembusgang achter de rug. Deze keer voelde ik me nog sterker betrokken, want ik mocht als volwaardige burger voor de eerste keer deelnemen aan de verkiezingen van 4 april voor de lokale overheden: stad en regio. Het was andermaal uitkijken naar wat de regeringspartij ervan zou terechtbrengen. In dat kamp waren de verwachtingen hooggespannen. Het werd ook met de dag duidelijker dat Evo Morales er alles voor over had om de zogezegde Media Luna te kraken. De regeringspartij MAS had ook hoog ingezet met een aantal opmerkelijke kandidaten. Zo trad in Beni (noordoosten) een ex-miss Bolivia in het strijdperk voor de gouverneurszetel en in Santa Cruz een spraakmakende en populaire universiteitsprof (merk de gelijkenissen op). Uiteindelijk brachten ze het er niet slecht vanaf, maar de winnaars op die plaatsen kwamen toch nog uit het andere kamp. Wat deze verkiezingen andermaal duidelijk hebben bevestigd, is het gegeven dat platteland en stad twee verschillende realiteiten zijn die heel vaak erg schril tegen mekaar afsteken. Voor MAS en dus ook voor Evo Morales vielen de resultaten in de regionale hoofdsteden tegen en dus beneden de verwachtingen. Op het platteland daarentegen en in enkele belangrijke steden zegeviert MAS. Het is ook duidelijk dat Evo Morales als president zeer sterk staat, maar dat zijn partij om allerlei redenen dat minder is.
In het zand bijten
Ook in Sucre ging de verkiezingsstrijd niet ongemerkt voorbij. Aan kandidaten ontbrak het zeker niet en dat zowel voor de stad als de regio. Voor de gouverneurszetel van Chuquisaca moest de grootste tegenstaander van de regering in het zand bijten. MAS won de gouverneurszetel zoals iedereen wel had verwacht. Maar in de stad was het de beurt aan MAS om ditmaal de nederlaag toe te geven. De ex-rector Jaime Barrón won met overtuiging en met bijna de helft van de stemmen in Sucre. MAS deed het minder goed dan verhoopt werd, maar ook de overige kandidaten kwamen amper met de hakken over de sloot. Sucre heeft opnieuw duidelijk tegen MAS en de regering gestemd. Nochtans had Morales in een charmeoffensief getracht om het tij te doen keren. Hij was er zelfs in geslaagd om Cristina, de presidente van Argentinië, nog voor de verkiezingen naar Sucre te halen en zo kreeg hij de gelegenheid om te tonen dat Sucre hem nauw aan het hart ligt. Maar zoals al eerder is gebleken in Sucre is men hardnekkig en geeft men niet toe. Grote tegenvaller evenwel voor de verkozen burgemeester Barrón is wel het feit dat hij slechts vier van de elf verkozen raadsleden achter zich heeft. In dit scenario komt MAS wel sterk op de voorgrond met eveneens vier verkozen raadsleden en het zou dus best kunnen dat MAS spijts de gemiste burgemeestersjerp toch een flinke vinger in de pap zal hebben.

Hallo, met God!
Het was al een tijd windstil op het bisschoppelijk paleis van Santa Cruz waar de aartsbisschop van Bolivië residentieert. Blijkbaar was het voor deze club ook niet zo vanzelfsprekend om de overwinning van Morales op 6 december 2009 te verteren. Toen na Haïti ook Chili beefde, kwam de kardinaal ons plots met het opgestoken vingertje vertellen dat zijn god behoefte had aan communicatie met de afstammelingen van Adam en Eva. Met andere woorden het beven van de aarde was duidelijk een waarschuwing aan de mensheid. Nu zijn Bolivianen vrome en vaak ook goedgelovige mensen, maar die boodschap vonden ze toch een tikkeltje wereldvreemd en kreeg dan ook weinig of geen aandacht. Maar dat veranderde snel toen enkele weken later plots heel het paleis in Santa Cruz beefde omdat geruchten de ronde deden dat El Purpurado (vrij vertaald de purperen man) in 1999 geld zou ontvangen hebben van een niet onbesproken vorige regering. De kardinaal (el Purpurado dus) liet zich bijstaan door deskundigen en “liet” verklaren dat hij nooit “één cent” ontvangen had. Toen hij toch wat nadrukkelijker aan de tand gevoeld werd, herinnerde hij zich toch dat er geld ter beschikking was gesteld, maar dat hij er meubeltjes voor een weeshuis van had gekocht. Uiteraard hebben die kinderen recht op een fatsoenlijk bed en als je daar in wilt investeren, des te beter. Alleen vermoed ik dat gelet op het bestede bedrag deze meubeltjes iets moeten gehad hebben van een Louis XV en dat is dan naar mijn smaak ook weer een tikkeltje overdreven.

Het is uit met de pret
Bolivië verkeerde de afgelopen weken in een gelukzalige roes. Alweer dankzij president Evo Morales werden zowat alle ogen in de wereld op Bolivië gericht en wel op La Madre Tierra. Toen Morales de mislukking van Kopenhagen niet verteerd kreeg, vond hij niet beter dan zelf maar heel de wereldgemeenschap uit te nodigen om af te reizen naar Cochabamba, Bolivië. Als ik de persberichen mag geloven, namen er zo´n 35.000 deelnemers uit 145 landen deel aan een van de vele milieuthema´s die op tafel lagen. Het bijzondere van dit gebeuren en tevens een bewijs van authenticiteit en oprechtheid is het gegeven dat Bolivië “dankzij” zijn achteruitstelling in vergelijking met de vooruitgang in de westerse landen recht heeft van spreken. Er zijn heel wat voorbeelden en situaties aan te halen waar grote buitenlandse bedrijven elk respect voor het milieu met de voeten treden/traden. Sinds het aantreden van Morales en het ontstaan van de nieuwe grondwet kan men niet langer ongestraft zijn gang gaan. Zo is bijvoorbeeld de nationalisatie van het gas die de regering van Morales doorgevoerd heeft, een mooi staaltje van hoe men met respect en op een duurzame wijze natuurlijke rijkdom moet beheren en aanwenden. Kritische geesten zullen dan weer opmerken dat dit overheidsbedrijf zijn gebreken heeft en dat het op een aantal punten faalt. Maar welk systeem heeft geen onvolkomenheden? In de marge van heel dit bewonderenswaardig initiatief moeten we ook opmerken dat er een politiek tintje meespeelde. Zo was het heel duidelijk dat de hoofdrolspelers van Latijns-Amerika het Westen en het kapitalisme nog eens de les wilden lezen. Als er dan al een iemand mag opstaan om het vingertje op te steken, is het toch wel Evo Morales. Daar heb ik dan geen moeite mee!

Steen des aanstoots
Iets wat de oppositie niet graag ziet, is dat de regering van Morales met een sneltreinvaart wetten en reglementen stemt en goedkeurt. Vermits de oppositie in de beide kamers in de minderheid verkeert, hebben ze amper iets in de pap te brokken, laat staan dat ze een positieve inbreng zouden hebben. Een eerste steen des aanstoots werd de maatregel waardoor de president eenmalig en tijdelijk de ontbrekende rechters kon aanstellen voor een beperkte duur. Deze maatregel heeft vooral bedoeling het gerechtelijk apparaat terug op gang te trekken. Door de vele interne conflicten en tegenstellingen stapelden de dossiers zich alleen nog maar op en werd er niks afgehandeld. Morales maakte zo in een eerste fase komaf met de vriendjespolitiek. In december zullen rechters verkozen worden door de bevolking om de rechtstreekse invloed van politieke partijen te weren. In dezelfde lijn ligt ook de wet “Marcelo Quiroga Santa Cruz", een anticorruptiewet waardoor het mogelijk wordt om eender wie in de publieke sector ter verantwoording te roepen voor beleidsdaden en dit met terugwerkende kracht. Iedereen, ook de oppositie, is het erover eens dat corruptie bestreden moet worden totdat men die vrome wensen omzet in wetteksten en besluiten en dan neemt het aantal voorstaanders snel af. Vooral de omschrijving “met terugwerkende kracht” ligt bij een aantal politiekers zwaar op de maag.

Wittebroodsweken voorbij
Intussen heeft de regering van Morales toch zwaar onder vuur gelegen door een gedeelte van zijn eigen achterban. De COB (zeg maar het ABVV-ACV) verzette zich met alle geweld tegen de magere loonsverhoging (5%) die voor dit jaar voorzien werd. Op zich toch een heel redelijke maatregel omdat Morales de afgelopen jaren verschillende loonsverhogingen heeft doorgevoerd. Vakbonden spreken al heel vlug een dreigende taal in plaats van te gaan onderhandelen en dat is hier in Bolivië niet anders. Toch hield Morales voet bij stuk; iets wat we van hem gewoon zijn. Het was ook niet helemaal duidelijk of de COB het spel eerlijk speelde of gingen er misschien toch ook verborgen belangen schuil achter dit zogezegde algemeen protest? Het vermoeden is sterk aanwezig dat politieke tegenstanders hun strijd om de macht niet opgeven en via allerlei sluikwegen het gezag en de populariteit van de president trachten aan te tasten. Het gevaar komt dus van binnenuit; een uitspraak die we de jongste dagen nog gehoord hebben. Merkwaardig is dan weer wel dat de regering aan aantal sectoren van diezelfde COB toch tot een compromis heeft kunnen overhalen. De toepassing van de 5% zal gedifferentieerd toegepast worden. Wie meer dan 1000 Bs./per maand verdient krijgt minder loonopslag; wie minder verdient, krijgt meer dan de voorziene 5%. Maar het budget mag niet overschreden worden. Ik vermoed dat dit een van de eerste keren is in dit land dat een dergelijke vorm van solidariteit wordt gerealiseerd en dat de ministers de vinger op de knip houden. Nu nog afwachten of het voorstel uitvoerbaar wordt.

Sucre, 15 mei 2010

René Thielemans